سیاست «سه خط قرمز» چین که در سال ۲۰۲۰ برای مهار بدهی غولهای ساختمانی اجرا شد، قرار بود بازار مسکن را از سفتهبازی و رشد بدهیمحور نجات دهد؛ اما در عمل به یکی از مهمترین عوامل بحران املاک این کشور تبدیل شد. این سیاست، توسعهدهندگان را ملزم میکرد سه شاخص مالی سختگیرانه را رعایت کنند؛ از نسبت بدهی تا سطح نقدینگی. نتیجه چه بود؟ کاهش دسترسی شرکتها به وام، افت فروش اوراق بدهی و سقوط اعتماد خریداران.
بازار آنلاین مسکن تهران به نقطهای رسیده که حتی ابزارهای فیلتر قیمت هم از واقعیت فایلهای فوقلوکس عقب ماندهاند. در یکی از بزرگترین سکوهای خرید و فروش آنلاین ملک، وقتی کاربر میخواهد قیمت هر مترمربع آپارتمان در تهران را بالاتر از یک میلیارد تومان جستوجو کند، سامانه خطا میدهد:
“مقدار واردشده نباید بیشتر از ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان باشد.”
با این حال، تصویر کاملتر بازار فقط از روی آگهیهای آنلاین به دست نمیآید. تماس مستقیم با مشاوران املاک فعال در لوکسترین نقاط منطقه یک نشان میدهد قیمتگذاری بالاتر از متری یک میلیارد تومان، و در برخی فایلهای نوساز و برند حتی در حوالی یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان، در بازار غیرعمومی و فایلهای خاص وجود دارد و به گفته فعالان این بخش، نمونههایی از معامله نیز در همین محدوده قیمتی انجام شده است.
در بازار مسکن، فاصله قیمتی میان واحد نوساز و واحد چندسالساخت فقط به سن بنا محدود نمیشود. خریدار هر آپارتمان، در واقع دو دارایی را همزمان میخرد، عرصه یا همان زمین، و اعیان یا بنای ساختهشده روی آن. ارزش عرصه در گذر زمان معمولاً دچار استهلاک فیزیکی نمیشود و حتی میتواند متناسب با موقعیت و شرایط بازار رشد کند؛ اما اعیان با افزایش سن ساختمان، افت کیفیت مصالح و فرسودگی تأسیسات بخشی از ارزش خود را از دست میدهد.بازسازی دقیقاً در همین نقطه وارد معادله قیمت میشود. یک بازسازی هدفمند میتواند بخشی از استهلاک اعیان را جبران کند، ظاهر و کارایی واحد را ارتقا دهد و فاصله آن را با واحدهای نوساز کاهش دهد. بررسیهای اکوایران از سه محله متفاوت تهران نشان میدهد درصد واقعی افزایش قیمت پس از بازسازی، در مناطق مختلف یکسان نیست. در ادامه، با مقایسه نمونههای میدانی، بررسی میکنیم بازسازی یک واحد ۲۰ ساله در هر محله چه میزان به ارزش ملک اضافه میکند و این افزایش قیمت تا چه حد از هزینه بازسازی فراتر میرود.